Kurban Bayramında Kurban Kesmek Farz mı? Kurbanın Hükmü Nedir?

Kurban Bayramında kurban kesmek farz mı? Kurban ibadetinin hükmü nedir? Kurban kesmek farz mı, vacip mi, sünnet mi? Kurban Bayramı yaklaşırken birçok insanın aklına bu gibi sorular geliyor.

Bu nedenle, konuyu net bir şekilde anlayabilmek için dini yükümlülüklerin (ef’âl-i mükellefîn) ne anlama geldiğini bilmek gerekir. Çünkü bir ibadetin farz mı, vacip mi ya da sünnet mi olduğunu anlamak; o ibadetin dinî açıdan taşıdığı önemi kavramak açısından hayati öneme sahiptir.

İslam’da Dini Hükümlerin Sınıflandırılması (Ef’âl-i Mükellefîn)

İslam’da akıl baliğ olan her Müslüman için birtakım dini yükümlülükler bulunmaktadır. Bu yükümlülükler genel olarak sekiz başlık altında toplanır:

1. Farz: Kat’i delil ile, kesin delil ile (Ayet-i kerime, vahiy ile) sabit olan hükümlerdir.

2. Vacip: Farz derecesinde kati delil ile sabit olmayan hükümlerdir. Vitr namazı ve bayram namazı gibi.

3. Sünnet: Peygamber Efendimizin (s.a.v.) mübarek sözü, işi ve başkası yaptığında hoş gördüğü şeylerdir. Namazların sünnetleri gibi.

4. Müstehap: Peygamber Efendimizin (s.a.v.) bazen işledikleri şeylerdir. Sadaka vermek gibi.

5. Mübah: İşlenmesinde sevap, terk edilmesinde günah olmayan şeylerdir. Oturmak, kalkmak, yemek gibi.

6. Mekruh: İşlenmesi hoş görülmeyen ve amelin sevabını eksilten şeylerdir. Namazda etrafa bakmak gibi.

7. Müfsid: Başlanmış olan bir ibadeti bozan şeylerdir. Oruçlu iken bir şey yemek gibi.

8. Haram: ;şlenmesi kat’i delille yasaklanmış olan şeylerdir. İçki içmek gibi.

Kurban İbadeti Farz mı Vacip mi?

Her şeyden önce şunu belirtmek gerekir ki; kurban kesmek Hanefi mezhebine göre vaciptir. İslam dinine göre vacip farzdan sonra gelen ikinci sırada önemli ibadetlerdir.

Vacipler, yerine getirilmesi gereken ve farz derecesine yakın öneme sahip ibadetlerdir. Fıkıh kitaplarında vacip, “yapılması gereken” anlamında ifade edilir. Birçok fıkıh âlimi, vacip ile farzı eşanlamlı kullanmıştır. Bu nedenle vacip, yapılması zorunlu olan ibadetler arasında kabul edilir.

Hanefi fıkhında vacip olan bir ibadeti terk etmek büyük günah sayılmaktadır. Bu hükmün kaynağı Kur’an ve sahih hadislerdir. Nitekim Kevser Suresi’nde Allah Teâlâ şöyle buyurur:

“Şüphesiz biz sana Kevser’i verdik. Öyleyse Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.” (Kevser, 108/1-2)

Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Bir kimse, kurban kesmeye kudreti (gücü yeterse) olur da kurban kesmezse o kimse elbette bizim mescidimize (yani bize) yaklaşmasın.” 

Diğer hadis-i şerifte,

“Şefâatimize (kazanamaz) nâil olmaz.”

buyurulmuştur. Bu deliller kurban kesmenin İslami kaynaklara (kuran, hadis) göre vacip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca kurban ibadetinin ne denli önemli bir ibadet olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Kimlere Kurban Kesmek Vacip Olur?

Kendisine fitre vâcib olacak derecede zengin olan hür ve mukim (yolcu olmayan) erkek ve kadın Müslümana kurban kesmek vâcibtir.

Misafire (yolcu olan kişilere) kurban vacip değildir. Ancak misafir konumundaki biri isterse, nafile olarak kurban kesebilir.

Kurban İbadetinin Geçerli Olması İçin Neler Gerekir?

Kurban ibadetinin sahih olması için, kurbanlık hayvanın Kurban Bayramı günlerinde (bayramın ilk üç günü) usulüne uygun şekilde kesilmesi gerekir. Şayet bir kimse, kurbanı kesmeden yalnızca parasını sadaka olarak verirse, kurban ibadeti yerine gelmiş sayılmaz.

Ancak kurbanını kendi kesemezse güvenilir bir kişiye teslim ederek veya kurban ibadetini vekâlet yoluyla bir kuruma kestirmek caizdir. Bu durumda kişi, kurban kesmiş sayılır ve vacip olan ibadeti yerine getirmiş olur.

Küçük Çocuklar ve Aile Bireyleri İçin Kurban Kesmek Gerekir mi?

Maddi durumu kurban kesmeye elverişli olan bir Müslümanın, küçük yaştaki çocukları adına kurban kesmesi müstehaptır.  Müstehap, dinen yapılması sevap olan ve güzel görülen davranışlardır. İslami kaynaklarda verilen fetva bu yöndedir. Ancak İmam Hasan’ın, İmam Ebû Hanife’den aktardığı bir rivayete göre; kişinin küçük çocuğu ve babası vefat etmiş torunları adına kurban kesmesi vaciptir. İmam Kudûrî de bu rivayeti tercih etmiştir.

Özellikle malı olan (yani asli ihtiyaçlarından fazla olarak en az 80,18 gram altın değerinde mala sahip olan) kişilerin, aile bireylerinin tümü için( eşi, çocukları, torunları vs. için) kurban kesmeleri gerektiği ifade edilmiştir. Bunun yanında, vefat etmiş yakınları veya İslam büyükleri adına kurban kesmek de güzel bir davranış olarak görülmüş ve manevi kazançlara vesile olacağı belirtilmiştir.

Sonuç Olarak: Kurban Kesmek İhmale Gelmez

Sonuç olarak, Hanefi mezhebine göre kurban kesmek farz kadar güçlü bir vacip ibadettir. Maddi durumu yerinde olan her Müslüman bu ibadeti yerine getirmekle sorumludur. Bu nedenle, gücü yeten bir kimsenin kurban kesmemesi dinî açıdan büyük bir eksikliktir.

Kurban ibadeti, Allah’a yakınlaşma vesilesidir. Kurban kesen, sadece bir hayvanı kesmiş olmaz; aynı zamanda niyetini, malını ve teslimiyetini Hz. Allah’a sunmuş olur.

Bizden haberdar olmak için web sitemizdeki blog bölümünü, youtube kanalımızı ve sosyal medya hesaplarımızı takip edebilirsiniz.